Tarla Bitkileri Zararlıları

TARLA BİTKİLERİ ZARARLILARI

 

1- HUBUBAT ZARARLILARI

1) Süne (Pentatomidae spp.)

Tanımı ve Yaşayışı

Ergin böcekler yaklaşık 1-1,5 cm boyunda, toprak renginden A siyaha kadar değişen renklere sahiptir.

Süne yumurtaları 1,0-1,2 mm çapında, küre şeklinde ve başlangıçta yeşilimsi renktedir. Yumurtalar 2-3 sıralı dizilerden oluşan paketler hâlinde (12-14 adet paketler) hâlinde yapraklara bırakılır.

Yumurtalar açıldıktan sonra çıkan yavrular (nimfler) beş dönem geçirdikten sonra ergin hâle gelir. Bu süre yaklaşık bir aydır ve bu yeni erginlere yeni nesil ergin adı verilir.

Yeni nesil erginler, artan sıcaklıklar ve hububat tanelerinin sertleşmesi nedeni ile kışı geçirecekleri ve kışlak olarak adlandırılan alanlara giden

Süne, kışı 800-1600 metre arasında bulunan yüksekliklerdeki yere dökülmüş meşe yaprakları ile geven ve kirpi otlarının altında A ve toprağın birkaç santim altında geçirir. İlkbaharda toprak sıcak­lığının 14 °C, hava sıcaklığının 18 °C’yi bulmasıyla uyku hâlindeki Ç süneler uyanır ve kışladıkları alanlardan hububat ekili ovalara doğru göç eder. Bu göç genellikle 2-5 hafta sürer. İlkbaharda uyanan bu sünelere de kışlamış ergin denir. Beslenmeye ve çiftleşmeye başlayan erginler, daha sonra yumurtalarını bırakır. Bu erginler 1-2 ay içinde ölür.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Süne buğday, arpa, yulaf, çavdar ve bu bitkilerin yabani form­larında zarar meydana getirir. Ayrıca diğer bazı buğdaygil bitkileriyle de beslenmektedir. Süne zararı ülkemizde daha çok Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki tahıl ekili alanlarda etkili olmaktadır. Kışlamış iğ süne erginleri, kardeşlenme döneminde hububat yapraklarının Özsuyunu emerek beslenir. Zarar gören bitkiler sararır ve kurur. Bu nedenle başak bağlayamaz.

Kışlamış erginlerin bu şekildeki zararına kurtboğazı zararı adı verilir. Kışlamış erginler, başakların yaprak kılıfı İçinde bulunduğu dönemde, çiçeklenme döneminde ve tane bağlama dönemlerinde de saplarda beslenir ve başakların beyazımsı bir renk almalarına neden olur. Bu beslenme sonucu kurumalar olur ve başaklar tane bağlayamaz. Kışlamış erginlerin bu şekildeki zararına ise akbaşak zararı adı verilmektedir.

Yumurtalardan çıkan yavruların (nimflerin) zararı başaklardaki taneler süt olumu devresine geldiğinde başlar. Bu devrede kışlamış S ergin popülasyonu da azalmaya başlamıştır. Nimfler yoğun bir ö şekilde taneleri sokup emerek zararlı olur.

Özellikle dördüncü ve beşinci dönemdeki nimfler ile yeni ne­sil erginlerin birlikte beslenmesi sonucu taneler çimlenme güçlerini kaybeder. Ayrıca buğdaylar ekmeklik ve makarnalık özelliklerini de kaybeder.

Mücadelesi

Süne ile mücadelede kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır. Bu yöntemler:

Kültürel önlemler

Süne mücadelesinde kültürel Önlem olarak erken yetişen hubu­bat çeşitleri tercih edilmeli, bu çeşitlerin ekim tarihi daha erken bir zamana alınmalı, tarla hazırlığı ve nadas iyi yapılmalıdır. Ayrıca ya­bancı otlarla mücadele yapılmalı, hasat mümkün olduğunca za­manında gerçekleştirilmeli ve polikültür tarım uygulamasına özen gösterilmelidir.

Kimyasal mücadele

Süne ile kimyasal mücadele, zararlının yaptığı emgi zararını ön­lemek amacıyla yapılmaktadır. Kimyasal mücadele yapılırken fay­dalı böceklere en az zarar verecek şekilde planlama yapılmalıdır. Mücadele zamanı tarlada yapılacak kontroller sonucu belirlen­mektedir. Yapılan kontroller sonucu 1 m² alanda 10 adet veya daha fazla yavru (nimf) görüldüğünde kimyasal mücadeleye başlan­malıdır. Kimyasal mücadele çiftçilere ilgili tarım kuruluşları tarafın­dan duyurulmak ve duyuru yapılan bölgelerde 1-2 gün içerisinde ilaçlamalara başlanmalıdır. Süne zararına uğramış danelerdeki zarar oranı %5’in üzerinde ise buğdayların ekmeklik ve makarnalık Özel­likleri azalmaktadır. Ayrıca böyle danelerin çimlenme güçleri azaldığından tohumluk kalitesi de düşük olmaktadır.

 

 

2) Kımıl (Aelia rostrata)

Tanımı ve Yaşayışı

Kımıl erginleri yaklaşık olarak 1 cm uzunluğunda ve 4-6 mm genişliğindedir. Bu zararlının baş kısmı üçgen şeklindedir. Böceğin üzerinde yan yana ve önden arkaya doğru uzanan siyah ve kirli sarı renkte çizgiler bulunur. Kımıl zararlısı etrafa pis koku salgılamaktadır. Bu özellik onu diğer hububat zararlılarından ayırmaktadır.

Ergin böcekler yaz sonunda havaların sıcak olduğu dönemlerde kışı geçirdikleri yaklaşık 1500-2000 m yükseklikteki kışlaklarına çıkar. Havaların soğuması ile birlikte uyku dönemime (diyapoz) girer.

Dişiler yumurtalarını paketler hâlinde (12-18’Iİk paketler) başak­lara, saplara, yaprak yüzlerine, toprak üstüne ve yabani otlara bırakır. Bir dişi yaklaşık 150-180 adet yumurta bırakır.

Kımıl, kışı meşe, çam, kirpi otu ve ayıkulağı gibi bitkilerinin yaprakları altındaki toprağın yaklaşık4—8 cm derinliğinde geçirir. İlk­baharda hava sıcaklığı yaklaşık 19-22 °C olduğunda toplu olarak kışladıkları yerlerden ovaya doğru uçmaya başlar. Hava sıcaklığının en az 20 °C’nin üstünde birkaç gün devam etmesi durumunda kışladıkları yerleri 3-5 günde terk eder. Kışlaktan ovaya inen kımıllar başaklı ve gelişmiş ekinlerle 10-15 gün kadar beslenir ve çiftleşir. Daha sonra yumurta bırakır.

Yumurtadan çıkan yavrular (nimfler) beş gömlek değiştirdikten sonra ergin olur. Nimf dönemi ortalama 20-30 gün sürer. Bu yeni nesil erginler havaların ısınması ve hasat sonrası tekrar kışlaklara çıkar.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Kımıl, buğday öncelikli olarak buğdaygillerde zararlı olmak­tadır. Kımıl zararı ülkemizde daha çok iç Anadolu Bölgesi’ndeki tahıl ekili alanlarda etkili olmaktadır.

Kışlamış kımıl erginleri, hububatı kök boğazı üstünden emerek kurtboğazı veya göbek kurusu adı verilen zararı oluşturur. Bu şek­ilde zarar görmüş bitki başak bağlamaz. Bu erginler hububatın başaklanma döneminde de başak sapını sokup emerek bitkinin tane bağlamasına engel olur. Bu duruma ise akbaşak zararı adı ver­ilir.

Yumurtadan çıkan nimflerve bu nimflerin büyümesiyle mey­dana gelen yeni nesil erginler tanelerde beslenerek zarar meydana getirir.

Mücadelesi

Kımıl zararlısı ile mücadelede kültürel Önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Kımıl zararlısı ile mücadelede kültürel önlem olarak erkenci hububat çeşitleri tercih edilerek bunların erken ekimleri sağlanmalı, toprak hazırlığı iyi yapılmalı, uygun bir şekilde nadas gerçekleştir­ilmeli, yabancı otlarla mücadele yapılmalı, hasat geciktirilmemeli ve polikültür tarım tercih edilmelidir.

Kimyasal mücadele

Kımılda kimyasal mücadele kışlamış erginlere karşı yapılır. Bu mücadele zamanının tespiti için kışlaklardan ovaya göçlerin çok iyi takip edilmesi gerekir. Bu amaçla nisan ayının ikinci haftasından itibaren kışlaklardaki kımıl harekeleri takip edilir, ilk kımıl uçuşları görüldükten sonra kışlaklar çevresindeki hububat ekiliş alanları kontrol edilir. 1 m² alanda 2 adet kışlamış ergine rastlanırsa zarar­lının dağılmasına ve yumurta bırakmasına fırsat verilmeden toplu iniş alanlarında hemen İlaçlamalara başlanır. Nimf ve yeni nesil erginler için ise 1 m² alanda ikinci ve beşinci dönem nimf ile yeni nesil erginlerden 10 adet görülürse ilaçlamalara başlanmalıdır.

 

 

 

3) Ekin Kambur Böceği (Zabrus spp.)

Tanımı ve Yaşayışı

Ekin kambur böceği 10-22 mm boyunda ve 6-8 mm enindedir. Vücutlarının dış yüzeyi kısımları dış bükey yapıda ve parlak siyah renktedir. Sırt kısmında uzunlamasına nokta ve çizgiler bulunmaktadır.

Ekin kambur böceğinin yumurtaları yuvarlak ve beyaz renkte­dir. Yumurtalar yaklaşık 2,5 mm boyunda ve 1,5 mm enindedir. Bir dişi birey ortalama 40-80 yumurta bırakmaktadır. Yumurtalarını tek tek toprakta oluşturdukları küçük yuvalara bırakır. Yumurtalar hava sıcaklığına bağlı olarak 10-20 gün içinde açılır. Yumurtadan çıkan larvalar çok hareketli durumdadır ve toplu olarak bir arada bulunur.

Zabrus larvalarının baş ve göğüs kısmı kahverengidir. Karın­larının üst kısmı kestane renginde olup alt kenarları ise kirli beyaz renktedir. Larvalar başlangıçta yaklaşık 0,5 mm uzunluğundadır. Ol­gun larvanın boyu ise 20-30 mm arasında değişir. Larvalar üç çift bacağa sahiptir.

Ekin kambur böceğinin pupaları, serbest pupa tipinde olup beyaz renklidir.

Ekin kambur böceği kışı toprak içinde hem larva hem de ergin dönemde geçirebilir. Larvalar soğuk havalarda hareketsiz durum­dadır. Toprak sıcaklığının 10 °C’nin üzerine çıkması ile birlikte hareketlenir. Olgun hâle gelen larvalar iklim koşullarına bağlı olarak genellikle nisan ayı sonlarında pupa olur ve mayıs ayı başından itibaren erginler ortaya çıkar.

Ergin böcekler çok sıcak günlerde toprak içinde çekilir ve ya­zlama denilen döneme girer. Sonbahar yağışları ile topraktan çıkan erginler hasat sonu kalan anızlarda sürülmemiş toprak bölüm­lerinde çiftleşmeye başlar ve yumurtalarını bırakır.

Ekin kambur böceği yılda bir döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Ekin kambur böceğinin ergin ve larvaları başta buğday, arpa, yulaf ve çavdar olmak üzere yabani ve kültür formundaki buğday­gillerde zarar yapar. Bazen çimlenmekte olan mısır tohumlarıyla da beslenip Önemli zararlara neden olmaktadır. Ekin kambur böceği ülkemizde tahıl ekimi yapılan bütün bölgelerde bulunmaktadır.

Ekin kambur böceğinin zararı genç larva, olgun larva ve ergin dönemi olarak üç kısımda incelenebilir.

Genç larvalar sonbaharda uygun koşullarda hububat yaprak­larını toprak içine çekip yiyerek zarar meydana getirir.

Olgun larvalar ilkbaharda yaprak ve sürgünleri yiyerek zarar meydana getirir. Olgun larva zararı tarlalarda yer yer yenilmiş bölümler, açık hububat sıraları ve boşluklar ile anlaşılır. Ekin kam­bur böceğinin m²de bulunan 3-4 adet larvası bu zarara neden olur.

Ergin böcekler ekim sonrası toprak altındaki taneleri kemir­erek hasat dönemine yakın günlerde başak tanelerini yiyerek zarara sebep olur.

Mücadelesi

Ekin kambur böceği ile mücadelede kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır. Bu yöntemler:

Kültürel önlemler

Ekin kambur böceği ile mücadelede kültürel önlem olarak ekim nöbeti uygulanmalı, nadasa bırakılan tarlalarda derin sürüm yapılmalı, yabancı otlarla mücadele edilmeli ve tahıllar olgun­laşınca hasat edilmelidir.

Kimyasal mücadele

Ekin kambur böceği ile en etkili kimyasal mücadele şekli tohum ilaçlamasıdır. Bu sebeple zararlının bulaşmış olduğu alanlarda to­humlar mutlaka tekniğine uygun olarak ilaçlandıktan sonra ek­ilmelidir. Yeşil aksam ilaçlaması zorunlu durumlarda zararı kısmen önleyebilmek amacıyla yapılmalıdır. Ekin kambur böceğine karşı to­hum ilaçlaması bir yıl önce zararlının var olduğu bilinen alanlarda yeşil aksam İlaçlaması ise larva zararının bölgelere göre belirgin bir şekilde görüldüğü geç sonbahar veya erken ilkbaharda yapıl­malıdır. Sonbaharda yeşil aksam ilaçlamasına karar verebilmek için tarlada kontroller yapılmalıdır. Zararlı sayımları 1/4 m²lik çerçevel­erle tarlayı temsil edecek şekilde farklı noktalarda yapılır. Bu çerçeve içine giren toprak 15 cm derinliğinde kazılarak canlı larva ve ye­nilmiş bitki sayımı yapılır. Bu sayımlar neticesinde larva yoğun­luğu m²de I adet veya daha fazla, yenilmiş bitki adedi m²de 5 ve daha fazla olan tarlalarda ilaçlama yapılmalıdır. Yeşil aksam ilaçla­ması yapılmış alanlarda sonraki yıl tohum ilaçlaması yapılmalıdır. Erken ilkbaharda ise gerek tarla kenarında gerekse tarlanın belirli yerlerinde yapılan sayımlar sonucu m²de ortalama 3 ve daha fazla canlı larva veya 15 ve daha fazla yenilmiş bitki bulunan tarlalarda ilaçlama yapılmalıdır.

 

 

 

4) Ekin Bambul Böceği (Anisoplia spp.)

Tanımı ve Yaşayışı

Ekin bambul böceğinin erginleri 10-15 mm boyunda, 7-8 mm enindedir. Baş kısmı öne doğru daralarak kıvrılır. Renkleri parlak madensel yeşilden siyaha kadar değişmektedir. Üst kanatlar genel­likle vücutlarının arka bölümünü örtmez.

Dişiler yumurtalarını kumsal, hafif topraklara 10-25 cm derin­liğinde açtıkları çukurlara bırakır.

Ekin bambul böceğinin larvaları manas tipindedir. Larvaların baş kısmı kahverengi olup vücutları yumuşak yapıdadır.

Ekin bambul böceğinin erginleri tahılların süt olum döne­minde başaklar üzerinde görülür. Bir süre beslendikten sonra çiftleşmeye başlar. Larvala rtoprakta genellikle 2 yıl kalır. Son larva döneminden sonra pupa olur. Pupa dönemi yaklaşık 15 gün sürmektedir. Bu dönemden sonra erginler çıkar. Erginler günün sı­cak saatlerinde oldukça aktif durumdadır. Erginlerin yaşam süresi 1-1,5 aydır. Ekin bambul böceği genellikle iki yılda bir döl verir fakat uygun iklim koşullarında yılda bir döl verdiği de olur.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Ekin bambul böceği başta buğday, arpa, yulaf ve çavdar olmak üzere küçük taneli pek çok tabı I grubu bitki ile birçok yabani buğdaygil bitkisinde zarara sebep olur. Ülkemizde tahıl ekimi yapılan tüm alanlarda yaygın olarak bulunan bir zararlıdır.

Larvalar gelişmekte olan tahılların kökünü yiyerek zararlı olur fakat asıl zararı erginler yapar. Ergin böcekler süt olum döneminde bulunan başaklardaki taneleri yiyerek zarara neden olur. Bambul erginleri tarafından yenilmiş taneler tohumluk ve unluk değerini kaybeder. Tarlalarda m²de bulunan 3-4 adet ergin olduğunda ekonomik zarara neden olmaktadır.

Mücadelesi

Ekin bambul böceğinin zararlarına karşı kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Ekin bambul böceği ile mücadelede kültürel önlem olarak ekim nöbeti uygulanmalıdır. Özellikle baklagil bitkilerine yer ver­ilmeli, yetiştiricilikte erkenci çeşitler tercih edilmeli ve erken ekim uygulanmalıdır. Hasat sonrası anız erken ve derin şekilde sürülmeli, larvaları yok etmek amacıyla tarla kenarlarında işlenmemiş toprak bırakılmamalı, kültürel işlemler ve toprak hazırlığına önem ver­ilmelidir.

Kimyasal mücadele

Ekin bambul böceğine karşı kimyasal mücadele, erginlere karşı yüzey ilaçlaması şeklinde uygulanır. İlaçlamaya başlanabilmesi için ilk ergin çıkışlarının belirlenmesi gerekir. Bu tarihten bir hafta sonra tarla büyüklüğü dikkate alınarak tarlanın köşegenleri istikametinde zikzak çizilerek her 20 adımda bir 1/4 m²lik sayım çerçevesi atılarak ergin sayımları yapılır. Sayım sonucu m²de ortalama 3-4 ergin veya sonbaharda yapılan sayımlarda da 3-4 larva görülüşse İlaçla­malara başlanır.

 

 

 

5) Ekin Sap Arıları (Cephus pygmaeus)

Tanımı ve Yaşayışı

Ergin ekin sap arıları yaklaşık 1 cm boyundadır. Böcek, parlak siyah renkli olup vücudu üzerinde sarı nokta ve şeritler bulunur.

Ekin sap arılarının larvalarının başı kahverengidir. Larvalar açık sarıdan süt beyaza kadar değişen renklerdedir ve boyu yaklaşık 0,8 cm’dir. Olgunlaşan larvalar S harfi şeklinde kıvrık bir yapıya sahiptir.

Ekin sap arıları kışı anız saplarında larva döneminde geçirir. Erginler genellikle hububatın sapa kalkma ve başaklanma dönem­lerinde çıkış yapar. Dişi bireyler çıkıştan bir süre sonra hububat sapının içine yumurta bırakır.

Ekin sap arısı yılda bir döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Ekin sap arıları Ege, İç Anadolu, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki hububat alanlarında yaygın olarak bulun­maktadır.

Bitkilerde asıl zararı sap içinde beslenen larvalar meydana ge­tirir. Larvaların beslenmesi sonucu bitkinin iletim dokuları tahrip olur. Bu nedenle bitkinin karbonhidrat ve su iletimi sisteminde den­gesizlikler görülür. Ekin sap arılarının bitkilerde beslenmesi sonucu tane gelişimi zayıflamakta ve tane kaybı oluşmaktadır. Zarar görmüş başaklardan elde edilen taneler, sağlamlara göre daha hafiftir. Ayrıca larvalar tarafından kesilen saplar, hasat öncesi kırılarak düşmekte ve ürün kayıpları meydana gelmektedir.

Mücadelesi

Ekin sap arılarını mücadelesinde kültürel önlemler ve biyolojik mücadele yöntemleri kullanılmaktadır. Bu zararlı ile mücadelede kimyasal önlemler kullanılmamaktadır.

Kültürel önlemler

Ekin sap arıları ile mücadelede kültürel önlem olarak toprak de­rin sürülmeli, toprak işlemesi saplar yüzeyde olacak şekilde yapıl­malıdır. Zararlıya dayanıklı çeşitler seçilmelidir. Sulama, ekin sap arılarının popülasyonunu artırdığından kritik durumlarda yapıl­mamalı ve ekim geç yapılmalıdır.

Biyolojik mücadele

Ekin sap arılarına karşı mücadelede, zararlıya karşı bazı parazitoitlerin kullanılması gereklidir. Burada dikkat edilmesi gereken konu diğer hububat zararlılarına karşı uygulanacak ilaçlamalardan bu canlıların etkilenmemesidir.

 

 

 

 

6) Mısır Sap Kurdu

Tanımı ve Yaşayışı

Mısır sap kurdunun kelebekleri krem sarı renkte olup dişinin başı krem, erkeğinki ise kahverengidir. Kelebeklerin kanat açıklığı yaklaşık20—30 mm’dir. Dişi kelebeklerin üst kısmı soluk sarı veya devetüyü renginde uzun tüylerle kaplıdır. Dişi ve erkeklerin ayrımında kanat renkleri Önemli bir ölçüt olmaktadır.

Yumurtalar genellikle gruplar hâlinde (25’lik gruplar) yaprakların ait yüzüne yapıştırılmıştır. Bir dişi genellikle 200 civarında yumurta bırakmaktadır. Yumurtalara üstten bakıldığında balık pulu şeklinde dizilmiş olduğu görülür. İlk bırakıldıklarında parlak beyaz renkte olan yumurtalar daha sonra sarımsı krem rengini alır.

Larvalar yumurtadan yeni çıktıklarında soluk krem rengindedir ve baş kısmı siyahtır. Larvalar geliştikçe soluk kırmızı veya pembe renk alır. Gelişimini tamamlamış larvaların boyu ortalama 20-24 mm civarındadır.

Mısır sap kurdunun pupaları kızıl kahverenginde olup 12-15 mm boyundadır. Pupalar genellikle mısır sapları içerisinde bu­lunur. Pupa süresi sıcaklığa bağlı olarak 8-10 gün arasındadır. Mısır sap kurdu, kışı genellikle tarlada kalan veya hasat edilen saplar içerisinde olgun larva döneminde geçirmektedir. Larvalar ilkbahar sonlarına doğru bulundukları yerde pupa olurlar. İlk kelebek çıkışları genellikle nisan ayı başında görülür.

Mısır sap kurdu bölgelere göre değişmekle beraber 2-4 döl ver­mektedir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Mısır sap kurdu başta mısır olmak üzere biber, patlıcan, fasulye, patates, buğday, kenevir, ayçiçeği, krizantem, yıldızçiçeği gibi 200’den fazla bitkide zarar meydana getirmektedir. Mısır sap kurdu Karadeniz, Marmara, Ege ve Güney Anadolu Bölgelerimizde yaygın olarak bulunmaktadır.

Mısırda asıl zararı larvalar yapmaktadır. Larvalar, mısırın kök hariç tüm kısımlarında zarar yapmaktadır. Mısırda ilk zarar, genç lar­vaların birbiri üzerine sarılı uç yaprakları delip içeri girmesiyle başlar.

Daha sonra gövde; koçan ve erkek organda galeriler açar. Açılan galeriler sonucu bitki zayıflar, gövde ve koçanda kırılmalar görülür. Dolayısıyla üründe kayıplara neden olur. Ayrıca açılan galerilerde bazı mantar hastalıkları oluşmaktadır.

Mücadelesi

Mısır sap kurdu mücadelesinde kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri kullanılmaktadır.

Kültürel önlemler

Mısır sap kurdu ile mücadelede kültürel önlem olarak za­manında hasat yapılmalı, kelebek çıkışı başlamadan tarlada kalan saplar toplanıp yakılmak veya derin sürüm yapılarak toprağa gömülmeli ve hasat edilen mısır sapları kış aylarında hayvanlara yedirilmelidir.

Kimyasal mücadele

Mısır sap kurdu ile kimyasal mücadelede ilaçlamalara ilk yu­murtalar görüldükten bir hafta sonra başlanmalıdır. Kullanılan ilaçların etki süreleri dikkate alınarak 10-15 gün aralarla 2 veya 3 ilaçlama yapılmalıdır. Kimyasal mücadelede toz ilaçlar kullanılıyorsa ilacın bitkiye iyi bir biçimde yapışmasını sağlamak için ilaçlama İşlemi sabah veya akşam serin zamanlarda yapılmalıdır. Sıvı ilaçlarla ilaçlama yapılacaksa mısırın bütün kısımlarının ıslatmasına dikkat edilmelidir.

7) Mısır Koçan Kurdu (Sesamia nonagrioides)

Tanımı ve Yaşayışı

Mısır koçan kurdu kelebeklerin kanat açıklığı 29-33 mm arasında değişmektedir. Zararlının vücut uzunluğu ortalama 15 mm kadardır. Ön kanatlar açık sütlü veya kahverengi gri renkte, arka kanatlar ise gümüşi beyaz renktedir. Zararlının vücudu pembe-sarı tonda tüylerle kaplıdır. Mısır koçan kurdu çok küçük yumurtalara sahiptir (çapı 10 mikron). Yumurtalar yassı silindir şeklindedir. Dişiler yumurtalarını genellikle gruplar hâlinde yaparak kınının gövdeye bakan iç kısmına bırakmaktadır. Yumurtalar ilk bırakıldıklarında krem renginde olup daha sonra renkleri koyulaşır. Bir dişi 200 adet­ten fazla yumurta bırakır.

Mısır koçan kurdunun gelişimini tamamlamış larvalarının boyu ortalama 33 mm’dir. Bu olgun larvaların üst kısmı pembe renkte ve tüysüzdür. Alt kısmı ise donuksan renktedir. Larvanın başı ise koyu kahverengidir. Pupaların boyları ortalama 21 mm olup pupa rengi kızılımsı kahvedir.

Mısır koçan kurdu kışı genellikle olgun larva hâlinde mısır gövdesi veya koçanlar içinde geçirir. İlk kelebekler mart ayı so­nundan itibaren görülür. Dişi kelebekler yumurtalarını gruplar hâlinde yaparak kınının gövdeye bakan iç kısmına bırakır. Bu dönemde mısır ekimi yapılmadığından yumurtalarını yabani buğ­daygillere, buğdaya veya su kamışlarına bırakır. Kelebekler yak­laşık 6-7 yıl yaşar. Yumurtadan çıkan larvalar bir iki gün toplu hâlde bulundukları ortam üzerinde beslendikten sonra yine bulunduk­ları ortam üzerinden gövde veya koçan içine geçer. Larvalar 6-7 gömlek değiştirerek olgun larva olur. Daha sonra bulundukları sap ve koçan içinde yaptıkları odacıklarda pupa olur.

Mısır koçan kurdu genellikle yılda 3-4 döl vermektedir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Mısır koçan kurdu başta mısır olmak üzere su kamışı, kamış, çeltik, buğday, arpa, yulaf kanyaş, hasır otu ve glayöl gibi pek çok kültür bitkisi, süs bitkisi ve yabancı otta zarar meydana getirmek­tedir. Bu zararlı ülkemizde Ege, Marmara, Karadeniz, Güneydoğu ve Güney Anadolu’da bulunmaktadır.

Mısırda zararı larvalar meydana getirir. Larvalar mısırın yaprak, sap ve koçanlarında zarar yapar. Mısır bitkilerinin genç dönem­lerinde gövde içinde beslenen larvalar, ileride gelişme konisinden çıkacak yapraklara da zarar verir. Bu genç mısır bitkilerinde gelişme konisinden yeni çıkan yapraklarda, birbirine simetrik açılmış olan deliklerini görmek mümkündür. Bu zarar şekli mısır koçan kur­dunun çok tipik bir özelliği olup diğer zararlıların zarar şeklinden ko­laylıkla ayrılabilir. Yaprak kınının iç yüzeyinde yaklaşık 2 gün besle­nen larvalar daha sonra gövdeye geçer. Sap içine giren larvalar buralarda galeriler açarak beslenir ve çıkarmış oldukları pislikleri giriş deliklerinden dışarı atar.

Yumurtadan çıkan larvalar koçan içine girer ve burada süt olum dönemindeki taneleri yiyerek beslenir. Bu beslenme sırasında da ga­leriler açar. Larvaların çıkardıkları pislikler bakteri faaliyetini artırarak koçan içindeki tanelerin tümünün zarar görmesine sebep olur.

Mücadelesi

Mısır koçan kurdu mücadelesinde kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri kullanılmaktadır.

Kültürel önlemler

Mısır koçan kurdu ile mücadelede kültürel Önlem olarak hasat­tan sonra tarlada kalan artıklar imha edilerek işe başlanılmalıdır. Tarla derin sürülmek, kanal boylarında bulunan sazlıklar ilkbaharda yabancı ot ilaçları kullanılarak yok edilmelidir ikinci ürün olarak ekilen mısırın mümkün olduğunca erken ekilmesi gerekmektedir.

Kimyasal mücadele

Mısır koçan kurduna karşı uygulanacak kimyasal mücadele ko­ruyucu amaçlıdır. Bu sebeple mücadele zamanının tespiti çok önemlidir. Mısır ekim alanlarında bitki boyu 20-30 cm olduğunda tarlalar haftada en az iki kez kontrol edilerek ilk yumurtaların tespit edilmesi gereklidir, ilk yumurtaların görülmesiyle ilaçlamaya başlan­malıdır. İlaçların özellikleri göz önüne alınarak 10-15 gün aralıklarla ile 2-3 ilaçlama yapılmalıdır.

 

 

 

 

2- ENDÜSTRİ BİTKİLERİ ZARARLILARI

1) Pancar Sineği (Pegomya hyoscyami)

Tanımı ve Yaşayışı

Pancar sineği erginleri karasineklere benzer. Ergin sinekler 6-7 mm uzunluğunda olup üzerleri tüylerle kaplıdır. Renkleri gri-kahverengidir ve şeffaf iki adet kanata sahiptir. Pancar sineği yumurta­ları 1 mm uzunluktadır. Zararlı yumurtalarını gruplar hâlinde (3-10 adet) yaprakların alt yüzeyine bırakır.

Pancar sineği larvaları 6-8 mm uzunlukta, beyaz renkte ve kıs­men şeffaf bir vücuda sahiptir. Larvaların içindeki yedikleri yaprak­lar dıştan gözle görülebilir. Pancar sineği pupaları 5 mm uzun­luğunda, oval yapıda kahverengi renktedir.

Pancar sineği kışı toprak içerisinde pupa döneminde geçirir. Erginler nisan ayında görülür ve popülâsyonları mayıs başında ar­tar. Yaşam döneminin sonunda larvalar toprağa girer ve pupa olur.

Pancar sineği yılda 2~3 döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Pancar sineği, pancar ve ıspanakta zarar meydana getirmektedir.

Pancarda asıl zarar ilk dönem larvalar tarafından meydana getirilir. İlk belirtiler pancar fideleri 2-3 yapraklı devredeyken görülebilir. Yapraklarda ince iplik görünümünde, beyaz renkli ve düzensiz galeriler açar. Bu galeriler yakından incelendiğinde ga­lerilerin yaprağın alt ve üst yüzeyi arasında olduğu ve larvanın beslendiği görülebilir. Galerilerde beslenen larva geliştikçe yaprak­larda kabarcıklar oluşmaya başlar.

Zarar gören yapraklar kurur ve dökülür. Gelişimi zayıf genç sürgünlerinde Ölmesine neden olabilir.

Mücadelesi

Pancar sineği mücadelesinde kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri kullanılmaktadır.

Kültürel önlemler

Pancar sineğine karşı kültürel önlem olarak diğer konukçusu olan ıspanak bitkisi şekerpancarı tarlaları civarında yetiştirilmemeli ve çapalama yapılmalıdır.

Kimyasal mücadele

Pancar sineği ile kimyasal mücadeleye başlamak için ilkba­harda tarla kontrolleri yapılarak ilk larvaların tespit edilmesi gerek­lidir. Şekerpancarında asıl zarar ilk larvalar tarafından meydana ge­tirilir. Bu sebeple ilk larvalar görülür görülmez ilaçlama yapılmalıdır. Larva popülâsyonu yüksek ise bitkiler tamamen yok edilebilir.

 

 

 

 

2) Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata)

Tanımı ve Yaşayışı

Patates böceği erginleri 1 cm boyundadır. Zararlı sarımsı-turuncu renkte olup sırt kısmı bombeli yapıdadır. Kanatlarının üst kıs­mında beş adet uzun siyah bant bulunur. Bu görünümden dolayı patates böceğine bazı bölgelerde pijamalı böcek adı da verilmek­tedir. Patates böceğinin yumurtalar oval, koyu sarı renkte ve yak­laşık 1 mm boyundadır. Yumurtalarını yaprağın alt yüzüne gruplar hâlinde bırakır. Bir dişi 500-3000 arasında yumurta bırakabilir.

Patates böceğinin larvaları kambur görünümlü, turuncu renkli olup başı kısmı koyu kahverengi renktedir. Gelişimini tamamlamış olgun larvanın boyu 10-13 mm’dir. Patates böceğinin pupaları havuç kırmızısı renginde ve yaklaşık 1 cm boyundadır. Zararlı pupa oluncaya kadar dört larva dönemi geçirir.

Patates böceği kışı toprağın 1-30 cm derinliğinde ergin olarak geçirir. Erginler ilkbaharda hava sıcaklığı 14-15 °C olduğunda topraktan çıkar. Topraktan çıkan erginler bulundukları alanda varsa patates ile beslenir. Patates yoksa beslenmek amacıyla başka alan­lara uçar. Zararlının asıl bulaşması bu şekilde olur. Daha sonra dişiler yumurta bırakır.

Yumurtadan çıkan larvalar ilk dönemde önce yumurta kabuk­larını yer sonra yaprakların alt yüzünde beslenir. Birinci dönemden sonra larvalar bitkinin her tarafına dağılır ve beslenmeye devam eder. Gelişmesini tamamlayan larva toprakta pupa dönemine girer.

Patates böceği İç Anadoluda 1-5 döl, Marmara’da ise 3-4 döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Patates böceği ülkemizde patatesin önemli zararlılarından biridir. Ülkemizde İç Anadolu, Ege, Karadeniz, Akdeniz ve Doğu Anadolu’da zarara sebep olmaktadır. Patates böceğinin hem ergin­leri hem de larvaları patatese zarar vermektedir. Patates bitkisinin yapraklarını dıştan başlayarak içe doğru yiyerek zarara sebep olur. Bazı durumlarda yaprak ayasında bir delik açıp bu deliği genişlet­mek suretiyle zararlı olmaktadır. Patates böceği, doğrudan zararının yanında patates X virüsü, patates iğ yumru virüsü ve patates halka çürüklüğü hastalıklarının etmenlerini de taşıyarak bitkilere bu­laştırmaktadır.

Mücadelesi

Patates böceği ile mücadelede kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri kullanılmaktadır. Bu yöntemler:

Kültürel önlemler

Patates böceği ile mücadelede kültürel önlem olarak patates hasadının tamamen yapılmasına dikkat edilmeli, ilkbaharda bir önceki yıl patates dikili alanlar gezilerek zararlı bulunan bitkiler, küçük alanlarda larva ve ergin böcekler toplanarak yok edilmelidir.

Kimyasal mücadele

Mücadele zamanının tespiti amacıyla erginlerin çıkış dönemi olan nisan ayı içerisinde tarla kontrolleri yapılır. Tarlada patates böceğinin yumurta, larva ve erginleri aranır. Bu dönemlerden her­hangi bir tanesinin görülmesi o tarlanın bulaşık olduğunu gösterir. Patates böceği ile kimyasal mücadelede belirlenmiş bir mücadele eşiği yoktur fakat zararlının yapraklarında neden olduğu %20 oranındaki zarar, bitki tarafından tolere edilebilmektedir. Patates böceği kimyasal mücadeleye karar verirken bu durumun dikkate alınması gereklidir. Birinci döle karşı kimyasal mücadele yapıla­caksa bitkilerde ilk olgun larvalar görüldüğünde ilaçlamaya başlan­malıdır. İkinci döle karşı ilaçlama yapılacaksa tüm yumurtalar açıldık­tan sonra ilaçlamalar yapılmalıdır. İlaçlamalarda yaprakların alt yüzeyinin iyice ilaçlanması gereklidir.

 

 

 

 

3) Beyaz Sinek

Tanımı ve Yaşayışı

Beyazsinek erginleri yaklaşık 1 mm boyundadır. Vücutları açık sarı renkte olmasına rağmen kanat ve vücut üzeri beyaz renkli bir mum tabakası ile kaplı olduğundan zararlı beyaz görünür. Gözleri kırmızı renktedir.

Beyazsinek yumurtaları 0,25 mm boyunda olup ilk bırakıldık­larında beyaz renktedir. Yumurtalar olgunlaştıkça renk koyulaşarak kahverengine döner. Yumurtalar bir sap ile yaprak alt yüzeyine dik olarak tutturulmuş şekildedir. Bir dişi 300 kadar yumurta bırakabilir.

Yumurtadan çıkan beyazsinek larvaları oval yapıda ve hareket­lidir. Larvalar soluk san renktedir. Larvalar hortumlarını yaprak dokusuna sokarak yaklaşık 8 saatte kendisini sabitleştirir, hareket­siz duruma geçer ve üzerini mum tabakası kaplar. Bu arada bacak ve antenleri kaybolarak şekil olarak kabuklu bit görünüşünü alır. Son dönem larva yaklaşık0,7 mm boyunda, yeşil-sarı renkli olup şişkinleşir ve çıplak gözle görülebilir.

Beyazsinek pupaları larvalara benzer. Bazen bu durumdan dolayı beyazsineklerde pupa dönemi olmadığı kabul edilir. Pupa yaklaşık0,65 mm boyundadır.

Beyazsinek kışı larva, yumurta veya pupa hâlinde genellikle yabancı otlar üzerinde geçirir. Sütleğen ve fesleğen bitkileri en önemli kış ko­nukçularıdır. Erginler pupadan çıktıktan 1-8 saat sonra çiftleşir ve çift­leşmeden 2-4 gün sonra yumurtalarını tek tek veya gruplar hâlinde yaprağın alt yüzeyine koyar. Yumurtalar yaklaşık 4-6 günde açılır.

Yumurtadan yeni çıkan birinci dönem larva çok hareketlidir. Bu larva 8 saat kadar süren hareketlilikten sonra beslenmeye başlar. Larva sabitleştikten bir süre sonra gömlek değiştirerek ikinci döneme girer. Bu devrede bacak ve antenleri kaybolur. Üzeri beyaz renkli ve şeffaf bir mum tabakası ile kaplanır. Pupa dönemini tamamladıktan sonra pupanın üzeri T çiminde yarılarak ergin çıkar.

Beyazsinekler yılda ortalama 9-10 döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Beyazsinekler polifag zararlılardır. Pamuk, patates, kabak, kavun, karpuz, domates, biber, patlıcan, soya, yerfıstığı, gül, yonca, may­danoz, yabancı otlar ve tütün gibi pek çok bitkide zarar meydana getirir. Beyazsineklerin hem larva hem de ergin dönemleri zararlıdır. Her iki dönemde de bitki öz suyu ile beslenir. Beyazsineklerin doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki zarar şekli bulunur.

Doğrudan zararında bitki öz suyunu emerek beslenmesi sonucu bitkide genel bir zayıflama görülür. Aşırı miktarda zararlı ol­ması durumunda gelişme durabilir. Beyazsineğin -bitki öz suyunu emdiği yerlerde yaprağın kendine has rengi kaybolur ve kuru­malar görülür. Bu durum ise kalite kaybını meydana getirir. Ergin ve larvaları tatlı bir madde salgılayarak fumajine neden olur. Bunun sonucu stomalar kapanır, bitkinin solunum ve fizyolojisi olumsuz etkilenir ve fotosentez düzeni bozulur.

Dolaylı zarar olarak beyazsinekler bazı virüs hastalıklarına vektörlük (taşıyıcı) yapar. Virüs hastalıklarını bir bitkiden diğer bir bitkiye taşıyarak dolaylı olarak zarar verir.

Mücadelesi

Beyaz sinek mücadelesinde kültürel önlemler ve kimyasal mü­cadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Beyazsineklerle kültürel mücadelede hasat sonrası tarla ve çevresindeki yabancı otlarla mücadele edilmelidir. Aşırı sulama sonucu oluşan nem artışından dolayı beyazsinek popülasyonu da artacağından fazla sulama yapılmamalı, gereğinden fazla azotlu gübre verilmemeli ve zararlı ile bulaşık fideler tarlaya dikilmemelidir.

Kimyasal mücadele

Kimyasal mücadelede beyaz sinek zararı görülen alanlarda tarla kontrolleri yapılmalıdır. Yapılan kontroller sonucu tütünde yaprak başına 1-2 ergin veya 10 adet larva görüldüğünde, pamukta ise yaprak başına 10 adet larva görüldüğünde ilaçlamalara başlan­malıdır. İlaçlama bitkinin özellikle yapraklarının alt yüzleri iyice ıs­lanacak şekilde yapılmalıdır.

 

 

 

 

4) Pembekurt (Pectinophora gossypiella)

Tanımı ve Yaşayışı

Pembekurt erginlerinin kanat açıklığı yaklaşık 12-20 mm, vücut uzunluğu 7 mm’dir. Kanatlar ve vücudu gri-kahverengidir. Ön kanatlarının üzerinde koyu renkte enine çizgiler ve lekeler yer alır. Arka kanatlar kirli beyaz renktedir ve ön kanatlardan daha geniştir. Arka kanatların kenarları saçaklı görünümdedir. Ergin kelebekler geceleri aktiftir ve en fazla 4 hafta yaşayabilir. Pembekurt yumur­taları oval yapıda olup yaklaşık 0,5 mm çapındadır. Dişiler yumur­talarını pamuk bitkisinin tarak, çiçek ve kozalarına bırakır. Bir dişi or­talama 800 kadar yumurta bırakabilir.

Pembekurt larvaları yumurtadan ilk çıktıklarında parlak beyaz renktedir. Daha sonra rengi pembe hâle gelir. Larvanın baş kısmı kahverengidir. Larvanın üzerinde pembe lekeler ve kısa kıllar bu­lunur.

Pembekurt pupaları başlangıçta beyaz renkte olup daha sonra kahverengi olur. Pupa boyu yaklaşık olarak 8 mm’dir. Pupanın üz­eri ince ve kadife gibi yumuşak tüylerle kaplıdır.

Pembekurt kışı, kör pamuk kozalarının (tarlada kalan ve yakıl­mak için toplanmış saplarda bulunan kozalar) veya çiğit içerisinde diyapoz (uyku) hâlinde larva olarak geçirir. Erginler mart ayı so­nunda çıkar. Dişi bireyler pamuk bitkileri çıktıktan sonra yumurta bırakır. Bırakılan yumurtalar iklim şartlarına bağlı olarak4-12 günde açılır. Yumurtadan çıkan larvalar hemen tarak, çiçek ve kozaların içine girer ve beslenir. Larva dönemi yazın iki hafta kadar sürer. Ol­gunlaşan larva kozada bir delik açarak dışarı çıkar. Toprak içinde veya bitki artıkları arasında pupa olur. Sonbaharda ekim ve kasım aylarında larvalar diyapoza girer.

Pembekurt yılda 4-5 döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Pembe kurt başta pamuk olmak üzere ebegümecigiller fam­ilyasına ait bitkilerde, özellikle bamyada zarar yapar. Bu zararlı ülkem­izde Akdeniz ve Ege’de pamuk ekim alanlarında bulunmaktadır.

Pembekurt larvaları pamukta tarak, çiçek ve kozanın içine gir­erek beslenir. Özellikle koza içerisinde meydana gelen çiğitlerle beslenir. Yenilmiş çiğitlerin çimlenme gücü düşer ve bu çiğitlerden elde edilen yağın kalitesi düşük olur. Ayrıca pembekurt zararı lif kalitesini de düşürür. Çiçekte bulunan larva, rozet çiçek adı verilen ve istenmeyen kapalı çiçek oluşumuna neden olur. Kozada birden fazla larva bulunması hâlinde kozanın tümü zarar görebilir.

Mücadelesi

Pembekurt mücadelesinde kültürel önlemler ve kimyasal mü­cadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Pembekurt mücadelesinde kültürel önlem olarak pamuk hasadından sonra tarlada kalan saplar kesilerek derin sürüm yapıl­malıdır. Tohum temizliği içinde tohumlar özel makinelerden geçir­ilmelidir. Ekim nöbeti uygulanmalı, erken ekim ve erkenci çeşitlerin ekimi ile erken hasat yapılmalıdır. Mevsim içinde tarlada görülen rozet çiçekler toplanıp yok edilmelidir.

Kimyasal mücadele

Pembekurt ile kimyasal mücadeleye başlamak için tarla kon­trolleri yapılmalıdır. Kontroller sonucu çiçek döneminde dekara 90 adet rozet çiçek bulunuyorsa yeşil koza döneminde bulaşık koza oranı % 15 ise ilaçlamalara başlanmalıdır. Pembekurt zararlısına karşı bir hafta ara ile 2-3 ilaçlama yapılması gereklidir fakat zararlının biy­olojisi gereği kimyasal mücadele ile başarıya ulaşma şansı çok düşüktür. Bu nedenle asıl mücadelede kültürel önlemlerve karan­tina tedbirleri daha etkilidir.

 

 

 

 

5) Tütün Tripsi (Thrips tabaci)

Tanımı ve Yaşayışı

Ergin tütün tripsleri yaklaşık 0,8-0,9 mm boyda, açık sarı veya esmer renktedir. Vücutları silindir şeklindedir ve kanat kenarlarında kirpik şeklinde saçaklar bulunur. Yumurtaları beyaz renkte, oval şekilli ve 0,3 mm boyundadır. Yumurtalarını yaprakların alt yüzüne veya iç kısmına paketler hâlinde bırakır.

Yumurtadan çıkan yavrular (nimfler) 0,9 mm boyundadır. Birinci dönem nimfler beyaz renkte, ikinci dönem nimfler ise açık sarı renk­tedir.

Tütün tripsi kışı bitkiler üzerinde ergin dönemde geçirir. İlkba­harda ortaya çıkan erginler yumurtalarını yaprakların alt yüzüne veya içine paketler hâlinde bırakılır. Genel olarak 4-5 gün içinde açılan yumurtalardan çıkan nimfler dört dönem geçirdikten sonra erginhâle gelir.

Tütün tripsi yılda 4-6 döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Tütün tripsi polifag beslenen bir zararlıdır. Başta tütün ve pamuk olmak üzere yonca, soğan, sarımsak, domates, patlıcan, patates, bezelye, kabak, salatalık ve pancar pek çok bitkide zarar meydana getirir. Zararlı, Ege, Marmara ve Karadeniz’de tütün alanlarında yaygın olarak görülmektedir. Tütün tripsinin hem ergini hem de nimfi zarar meydana getirir. Bitkinin yaprak, tomurcuk ve çiçek bölümleri üzerinde bulunur. Ergin ve nimfler bitki öz suyu ile beslenir. Beslendikleri yerlerdeki dokular, boşalan bitki öz suyu ne­deniyle saydam birgörünüm alır.

Zararlı tütün yapraklarını özellikle damarlara yakın yerlerden emer ve damarlar boyunca çok sayıda beyaz lekecik oluşur. Bu zarar şekline halk arasında akdamar hastalığı ismi de verilir.Tütün tripsi bitkinin genç dönemlerinde daha zararlı olmaktadır.Tütün tripsinin diğer bir zarar şeklide yaprak dokuları içine yumurta koymaları ve bu nedenle dokuyu parçalamalarıdır.

Mücadelesi

Tütün tripsi mücadelesinde kültürel önlemler ve kimyasal mü­cadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Tütün tripsi ile mücadelede kültürel önlem olarak fidelik ve tar­ladaki tütün artıkları toplanarak yok edilmeli, daha önce zararlı görülen yerlerde yetiştiricilik yapılmamalıdır. Zararlı olan fideler tarlaya şaşırtılmamak, dip yapraklar erken toplanmalı, çapa yapıl­malı ve yabancı otlarla mücadele edilmelidir.

Kimyasal mücadele

Tütün tripsi ile kimyasal mücadeleye yapılacak tarla kontrolleri sonucu karar verilmelidir. Yapılan kontrollerde yaprak başına orta­lama 5 adet tütün tripsi görüldüğünde ilaçlamalara başlanmalıdır. İlaçlamalar sabah ve akşam serin zamanlarda yapılmalıdır. İlaçla­mada bitkinin her tarafı ilaçla kaplanmalıdır.

 

 

 

 

 

6) Yeşilkurt (Helicoverpa armigera)

Tanımı ve Yaşayışı

Yeşilkurt erginlerinin kanat açıklığı 3,5-4 emdir. Erkek kelebek­lerin ön kanatları grimsi-yeşil, devetüyü veya zeytin yeşili ren­klerdedir. Dişi kelebeklerin ön kanatları ise turuncu-kahverengi, kırmızımsı-kahverengi veya tuğla kırmızısı renktedir.

Yeşilkurt kelebeklerinin ön kanatları üzerinde biri böbrek diğeri daire şeklinde iki adet leke yer alır.

Yeşilkurt yumurtaları küre şeklinde, 0,5-0,6 mm çapında ve krem rengindedir. Yumurtalarda üst kısımdan başlayıp alta doğru giden ve meridyene benzeyen sırt şeklinde çıkıntılar bulunmak­tadır. Dişiler yumurtalarını bitkilerin yaprak, meyve ve taze sürgün­leri üzerine tek tek koyar. Bir dişi yaklaşık 700-1500 arasında yu­murta bırakabilir.

Yeşilkurt larvaları 1,5-2 mm uzunluğunda, kirli beyaz renkte ve üzeri siyah renkte kıllarla kaplıdır. Gelişimini tamamlamış olgun lar­vanın boyu 40-45 mm’dir. Sırt kısmında yeşil, kahverengi ve sarı renkte bantlar, yan taraflarda da sarı birer bant bulunmaktadır. Yeşilkurt pupaları 20-25 mm uzunluğunda, başlangıçta yeşil ren­kli olup daha sonra kızıl kahverengine dönmektedir.

Yeşilkurt kışı toprakta 3-8 cm derinlikte pupa döneminde geçirmektedir, ilkbaharda mayıs ayı başından itibaren ilk kelebek uçuşları görülür. Kelebekler genellikle akşamüzeri uçuşur. Yumur­talar bırakıldıktan yaklaşık 2-10 gün sonra açılır. Yumurtadan çıkan larvalar gelişimlerini 10-30 günde tamamamlar ve toprak içerisinde 3-8 cm derinlikte hazırladıkları odacıklar içinde pupa olur. Yeşil kurt­larda pupa süresi 20 gündür.

Yeşilkurt yılda 3-5 döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Yeşilkurt polifag bir zararlıdır. Pamuk, tütün, mısır, domates, biber, patlıcan, bamya, baklagiller ve süs bitkilerinde zarar meydana getirmektedir.

Bitkilerde zararı yeşilkurt larvaları yapar. Birinci ve ikinci dönemde larvalar yapraklarla beslenmektedir. Daha sonra meyveleri delerek içine girer ve orada beslenmeye devam eder.

Mücadelesi

Yeşilkurt mücadelesinde kültürel önlemler, biyolojik mücadele ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Yeşilkurt ile mücadelede kültürel önlem olarak yabancı otlarla mücadele edilmeli, bitki artıkları temizlenmeli ve yaz aylarında de­rin sürüm yapılmalıdır.

Biyolojik mücadele

Yeşilkurt ile mücadelede biyolojik yöntem olarak bir larva parazitoiti olan Badltusthuringîensis isimli bakteri ile hazırlanmış preparatlar kullanılmaktadır.

Kimyasal mücadele

Yeşilkurt ile kimyasal mücadelede asıl amaç koruyucu mü­cadele yapmaktır. Larvalar meyvelere giriş yapmadan önce, ilaçla­maya başlamak gerekir. Bu amaçla tarla kontrolleri yapılmalıdır. Tarla kontrollerinde % 5 oranında zararlı varsa ilaçlamaya başlamak gerekir.

 

 

 

 

3- YEM BİTKİLERİ ZARARLILARI

1) Yonca Hortumlu Böceği (Hypera variabilis)

Tanımı ve Yaşayışı

Yonca hortumlu böceğinin erginleri 5-6 mm uzunluğundadır. Vücut renkleri kahverenginden griye kadar değişen tonlardadır. Kanatlar bitişik dururken üzerinde koyu renkli bir bant bulunmak­tadır.

Yonca hortumlu böceğinin baş kısmı hortum şekline benzetildiği için bu isim verilmiştir.

Yumurtalar oval şekilli, ilk bırakıldıklarında saydam ve açık sarı renklidir. Açılmaya yakın dönemde koyu bir renk alır. Yumurtalar 0,4- 0,6 mm boyundadır. Yumurtalarını kuru saplar içine, yeşil gövdelere, yaprak sapının bitki gövdesi ile birleştiği yerlere, yaprak saplarına ve sürgün uçlarına açtıkları delikten içeriye koyar. Yumurtalar 1- 29 adet olarak bırakılır. Bir dişi ortalama 1100 yumurta bırakır.

Yonca hortumlu böceğinin larvaları yeşil renkli olup baş kısmı siyahtır. Larvalarda bacak bulunmaz ve sırt kısımlarında uzun beyaz bir çizgi bulunur. Gelişimini tamamlamış olgun larvalar 7-10 mm boyundadır.

Pupaları serbest pupa tipinde olup yaklaşık 5 mm boyundadır. Toprak yüzeyindeki bitki artıkları, yapraklar ve yabancı otlar üz­erinde ördüğü kokonlar içinde pupa olur. Yonca hortumlu böceği kışı yonca tarlaları veya tarla kenarlarındaki bitki artıkları, bitki kök­leri, topraktaki yarık ve çatlaklarında ergin hâlde geçirir. Hava sı­caklığına bağlı olarak mart ayının ikinci yarısından itibaren ergin­ler görülür. Erginler yumurta bırakır ve bırakılan yumurtalar 14-21 günde açılır. Yumurtadan çıkan larvalar 2-3 gün sap içinde beslendikten sonra yaprak ve tepe tomurcuklarına dağılır. İlk 2 larva döneminde tomurcuk içlerinde beslenen larvalar, üçüncü ve dördüncü dönemlerde bitki üzerinde beslenir. Mayıs ayının orta­larında pupa olmaya başlar. Yeni dönem erginler yaz sıcaklıkları başlayıncaya kadar beslenmelerine devam eder. Bu erginler daha sonra yazlamaya çekilir. Havaların soğumaya başlaması ile kışı geçirmek üzere toprağa girer.

Yonca hortumlu böceği yılda 1 döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Yonca hortumlu böceği başta yonca olmak üzere fiğ, tirfil, burçak ve üçgül gibi yem bitkilerinde zarar meydana getirir. Ülkem­izin tamamında görülen bir zararlıdır. Bitkilerde asıl zararı larvalar ya­par. Ergin serin zararı larva zararına göre daha azdır. Ergin böcekler genellikle yaprağın orta damarı hariç yan damarları, yaprak ayası ve sürgün uçlarını yerler. Asıl zararı yapan larvalar ilk iki dönemi, sürgün uçları ve yaprak koltukları arasında beslenerek geçirir. To­murcukları ve sürgün uçlarını yediklerinden bitki gelişiminde ger­ileme görülür. Son iki dönem larvalar ise yaprakları dıştan kemirerek yerve geriye sadece orta damarlar kalır. Yoncada asıl larva zararı ilk biçime kadar olan zamanda görülür. Larva zararı daima bitkinin üst kısımlarından başlar ve aşağıya doğru devam eder. Tarlada larva yoğunluğu fazla ise zarar gören yaprakların kuruması sonucu tarla boz, gümüşi bir görünüm kazanır,

Mücadelesi

Yonca hortumlu böceğinin mücadelesinde kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Yonca hortumlu böceği ile mücadelede kültürel önlem olarak sık ve kuvvetli yonca yetiştirilmeli, biçim öncesi sulama yapılmalı, ilk biçim i0-15 gün erken yapılmalı ve hasat edilen yoncalar başka yerde kurutulmaya bırakılmalıdır.

Kimyasal mücadele

Yonca hortumlu böceği ile kimyasal mücadeleye yapılacak tarla kontrolleri sonucu başlanmalıdır. Tarlada ilk biçimden 15-20 gün Önce m²de 25 larva veya ergin tespit edildiğinde ilaçlamaya başlanmalıdır. Yapılan ilaçlamadan üç gün sonra tarlada yapılan kontrollerde m²de 25 larva veya erginden az zararlı olduğu görülürse ilaçlamanın başarılı olduğu anlaşılır.

 

 

 

 

 

2) Pis Kokulu Yeşil Böcek (Nezara viridula)

Tanımı ve Yaşayışı

Pis kokulu yeşil böceğin vücudu genel olarak yeşil renklidir. Vü­cut ve baş kısmı çukurcuklarla kaplıdır. Kışlayan erginlerde renk yeşilden kahverengiye dönüşür. Vücut uzunca oval ve geniştir. Dişi ortalama 15 mm, erkek ise 14 mm boyundadır.

Yumurtaları ilk bırakıldıklarında krem renginde olup açıl­malarına yakın dönemde kırmızı renkte görünür. Pis kokulu yeşil böcek yumurtalarını gruplar hâlinde (20-120 adet) yaprakların alt yüzeyine bırakır. Yumurtalar küçük ve silindir şeklindedir. Yumur­taların boyu ortalama 1,2 mm ve eni 0,8 mm’dir.

Pis kokulu yeşil böceğin nimfleri genel olarak erginlere benzer. Bu zararlı beş nimf dönemi geçirir.

Pis kokulu yeşil böceğin erginleri kışı, bitki kabukları altında, bi­naların yarık ve çatlakları arasında ve gübre yığınları içerisinde uyku (diyapoz) hâlinde geçirir. Kışın sıcaklığın 13 °C’nin üzerinde olduğu za­manlarda hareketli hâle geçer. İlkbaharda mart ayı başından itibaren toprak sıcaklığının 13 °C’nin üzerinde, günlük sıcaklığın ise 12 °C’nin üzerine çıktığı zaman kışladıkları yerleri terk ederek yabancı otlarda beslenmeye başlar. Daha sonra yumurta bırakır. Yumurtadan çıkan nimfler beş gömlek değiştirdikten sonra ergin hâle gelir.

Pis kokulu yeşil böcek yılda 3 döl vermektedir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Pis kokulu yeşil böcek başta soya fasulyesi ve mısır olmak üzere pek çok kültür bitkisinde zarar meydana getirmektedir. Bu zararlı ülkemizin tamamında görülmektedir. Pis kokulu yeşil böceğin er­gin ve nimfleri bitki öz suyunu emerek beslenir. Bitkilerin yaprak, çiçek, sürgün ve tomurcuklarıyla beslenir. Zararlı oldukları bitkilerde meyve oluşumunu engeller, meyve ve çiçek dökümüne neden olur ve meyvelerde şekil bozukluklarına yol açar.

Mücadelesi

Pis kokulu yeşil böceği mücadelesinde kültürel önlemler, biyolojik mücadele ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Pis kokulu yeşil böcek ile mücadelede kültürel önlem olarakya- bancı otlarla mücadele yapılmalıdır.

Biyolojik mücadele

Pis kokulu yeşil böcek ile biyolojik mücadelede yumurta paraz- itoidi, erginlerin ölümüne neden olan parazitoitve predatör böcek­ler kullanılmaktadır.

Kimyasal mücadele

Pis kokulu yeşil böcek ile mücadelede yapılan kontrollerde bitki başına ortalama 5 ergin veya nimf görüldüğünde ilaçlamalara başlanmalıdır, ilaçlamalar sabah erken saatlerinde veya akşamüz­eri sıcaklığın düştüğü zamanlarda yapılmalıdır. Yapraklarının alt ve üst yüzlerinin iyice ilaçlanmasına dikkat edilmelidir.

 

 

 

 

 

3) Yaprak Pireleri (Empoasca spp.)

Tanımı ve Yaşayışı

Ergin yaprak pireleri 3 mm boyunda, yeşiIimsi-sarı ve gri renk­lidir. Zararlının ön kanatları açık yeşil renkli, arka kanatlar ise renk­sizdir. Yaprak pirelerinin yumurtalarının eni 0,6 mm, boyu İse 1 mm’dir. Yumurtalar kirli beyaz renkte ve oval şekildedir. Bu zararlı yu­murtalarını yaprak, sap ve damar epiderm isleri altına bıraktığından gözle görülmesi mümkün değildir.

Larva erginlere benzer şekilde sarımtırak yeşil renktedir. Larva boyu 2,5 mm ve eni ise 0,6 mm’dir. Yumurtadan çıkan larvalar kanatsız olup oldukça hareketlidir. Larvalar yaprağın alt yüzünde hı­zlı ve yan yan yürüyüşleri ile kolaylıkla tanınabilir.

Yaprak pireleri kışı ergin dönemde geçirir. Yaprak pirelerinin lar­vaları ergin oluncaya kadar beş gömlek değiştirir.

Yaprak pireleri yılda 8 döl verebilmektedir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Yaprak pireleri polifag (birden fazla bitki ile beslenen) zarar­lılardır. Başta yonca olmak üzere pamuk, bağ, tütün, patates, ayçiçeği, susam, pancar, patlıcan, biber, bamya, kabak, nane, kavun ve karpuz gibi pek çok bitkide zarar meydana getirir.

Yaprak pireleri genel olarak yaprakların alt yüzünde beslenir. İğneleri ile yaprakları sokup emer. Bu şekilde zarar görmüş yaprak­larda siyahlaşmış noktalar meydana gelir. Emilmiş yapraklar sararır, beyazlaşır ve aşağı doğru kıvrılır. Bitki gelişiminde genel bir dur­gunluk göze çarpar. Ayrıca yaprak pireleri beslenirken bitki bünye­sine zehirli salgılarda verir. Bu sebeple bitki iletim demetlerinde tıkanıklıklar meydana gelir.

Mücadelesi

Yaprak pireleri ile mücadelede kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.

Kültürel önlemler

Yaprak pireleri ile mücadelede kültürel önlem olarak ara konukçular yok edilmeli, uygun bir sulama ve dengeli gübreleme yapılmalıdır.

Kimyasal mücadele

Yaprak pireleri ile kimyasal mücadeleye başlamak için tarla kontrolleri yapılmalıdır. Kontrollerde tarlanın büyük bir kısmı gezil­erek tarladaki farklı bitkilerin alt, orta ve üst kısımlarından 100 adet yaprak alınır. Bu yapraklardaki zararlıların sayımı yapılır ve yaprak başına ortalama zararlı sayısı bulunur. Ege Bölgesi için 25, Güney Anadolu Bölgesi İçin ise 10 adet zararlı tespit edilirse ilaçlamalara başlanır.