Bakteriler

Özet Notlar:

• İlk saptanan bakteri hastalığı ateş yanıklığıdır.
• Bakteriler tek hücreli prokaryotik organizmalardır.
• Bakteri hücresinin çevresinde murein tabakasından oluşan bir hücre duvarı vardır.
• Bazı bakteri hücrelerinde ise bu hücre duvarının etrafında polisakkarit ya da polipeptit tabakasından oluşan bir kapsül bölümü bulunur.
• Kapsül bakteri hücresini dış etkenlerden korur.
• Bakteri  hücrelerinde nüklear DNA’dan bağımsız bir şekilde replike (eşlenme, çoğalma) olabilen başka bir  DNA materyali daha vardır. Bu materyale plazmid adı verilir.
• Plazmidler özellikle bakterilerin antibiyotik içeren ortamlara dayanıklılığı veya hastalık oluşturmamasında rol oynamaktadır.
• Bakteri dış yüzeyinde kısa ve hareketsiz uzantılar bulunur. Bu uzantılara Pilus veya Fimbria denir.
• Bakteriler, kamçılar ile hareket eder. Kamçıların sayısı ve pozisyonlarına göre farklı şekillerde anılır.
• Pilus bakteri hücresinde dokunma veya duyma organı gibi göreve sahiptir.
• Bazı bakteri hücrelerinin spor oluşturma mekanizmaları bulunmamaktadır.
• Bakteri hücresinin kötü koşullara dayanmasını sağlayan sporlara endospor denir.
• Bakteriler ikiye bölünerek çoğalırlar.
• Beslenme bakımından Ototrof ve Hetorotrof olarak ikiye ayrılırlar.
• Ototroflar, üretici olarak bilinen ekosistemin önemli parçalarıdır ve genellikle heterotroflar için besin kaynağıdır. Ototroflar, fotosentez veya kemosentez olarak bilinen bir işlemle gıda üretmek için inorganik malzeme kullanır.
• Heterotrof: Organik besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlılara denir.
• Bakterilerde doğrudan havadaki serbest oksijeni kullananlara Aerob, organik maddelerin parçalanmasından ortaya çıkan oksijeni kullananlar ise Anaerob‘dur.
• Obligat Aerobların oksijensiz ortamda enerji üretebilecek enzim sistemleri bulunmamaktadır. Bazıları ise serbest oksijeni bulamaz ise anaerob forma geçerler buna ise Fakültatif Anaerob denir.
• Bakteriler karanlıkta aydığınlığa göre daha iyi gelişir.
• Bakteriler bitki dokusuna; Yaralar ve Doğal açıklıklardan (Stoma, lentisel, hidatod)  giriş yaparlar. Topraktaki bazı bakteriler Kitinleşmiş çok ince kök uçlarından da giriş yapabilir.
• Bakterilerin Bitkiden Bitkiye Taşınmaları;
• – Toprakta ve bitki artıklarında bulunan bakterilerin yağmur suyu ile sıçraması sonucu,
• -Böcekler veya insanlar yoluyla,
• -Bitkisel üretim materyalleri (tohum, yumru, rizom, çelik, aşı) ve
• -Bitki dokularında akıntı şeklinde sızan bakteri hücrelerini içeren sızıntı, kuruduktan sonra sert bir yapı kazanır. Bunun rüzgarla etrafa dağılması sonucu bakteriler taşınabilir.
• Bakterilerin Bitkilerde Oluşturduğu Belirti Tipleri;
• – Lezyonlar (lekeler),
• – Ur oluşumu,
• – Gövdede çatlaklar,
• – Bakteriyel sızıntı,
• – Solgunluk ve
• – Yumuşak çürüklükler.

Bitki Patojeni Bakteriler

Bakteriler insanların yaşamı için hem en gerekli hem de en tehlikeli canlılardandır. Toprağın verimliliğini artırır, havadan azot fikse eder, gıdaların ve bazı kimyasal maddelerin yapımında kullanılır, ölü bitkisel ve hayvansal artıkların parçalanmasını sağlarlar. Fakat savaşlarda ölen insan sayısından çok daha fazla insanın ölümünden de sorumludurlar, ilk kez 1683 yılında Leeuvvenhoek adlı araştırıcı kendi yaptığı mikroskopta bakterileri görmüştür. Daha sonra, 1876’da Koch bakterilerin hastalığa neden olduğunu bulmuş ve 1881’de Burrill bakterilerin bitkilerde de hastalıklara neden olduğunu, Ateş yanıklığı hastalığını bularak ortaya koymuştur. Bugün için bilinen yaklaşık 1600 bakteri türünden 80 kadarının bitkilerde hastalıklara neden olduğu saptanmıştır. Bunlardan bazılarının çok sayıda patovan (pathovar), yani değişik konukçularda hastalık oluşturan ırkları vardır.

Morfolojik özellikleri

Bakteriler tek hücreli mikroskopik organizmalardır. Uzunlukları 0.3-6 p.m arasında değişmektedir. Hücre yapıları; küre, çubuk, virgül veya spiral şeklinde olabilmektedir. Normal koşullarda ve standart ortamlarda geliştirildiklerinde hücre şekilleri değişmemektedir. Bazı bakteriler hücre içinde dayanıklı sporlar oluştururlar. Birçok bakteri kapsül denilen yapışkan, sümüksü bir madde salgılar ve bu madde hücrelerin etrafında birikerek onları bir arada tutar. Bitkilerde hastalık yapan bakterilerin büyük bir kısmı çubuk şeklinde, spor oluşturmayan, yaklaşık 0.5-3.5 ^m uzunluk ve 0.3-1.0 |im çapında bakterilerdir. Bakteri hücresi; hücre duvarı, stoplazma ve DNA’dan ibarettir. Hücre duvarı, hücre hacminin yaklaşık %25’ini kapsamaktadır. Değişik polipeptitlerden oluşmuştur ve bunların oranlarına göre bakteri hücre duvarı bazı özel boyaları absorbe etmekte veya etmemektedir. Bu özelliklerine göre bakteriler Gram (-) ve Gram (+) olarak iki gruba ayrılmışlardır. Ayrıca hücre duvarı, bakteri hücresine özel şeklini veren ve bu şekli yaşamı boyunca muhafaza etmesini sağlayan yapıdır. Besin maddelerinin hücre içine girişini, artık maddelerin ve enzimlerin ise çıkışını sağlar. Bakteri stoplazmasi stoplazmik zar ile çevrilidir. Bu zar seçici geçirgenliğe sahiptir. Hücre için gerekli maddelerin hücreye girişini sağlar Toksik maddeler ise hücre içine alınmaz. Stoplazma; protein, lipit, karbonhidrat ve diğer birçok organik bileşiklerden, mineral maddelerden ve sudan oluşmuştur. Çok az sayıda organel mevcuttur. Bakterilerde genetik materyal yani, DNA, stoplazma içinde tek bir iplikçik halinde serbest halde bulunmaktadır. Ayrıca stoplazma içinde “plasmid” denilen küçük, küresel kromozom parçacıkları da bulunabilir. Bunlar bakteri hücreleri arasında veya bakteriler ve konukçuları olan bitkiler arasında taşınabilirler.