Organik Tarım İle İlgili Temel Bilgiler

ORGANİK TARIM İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

Organik Tarım Nedir?

Organik Tarım; biyolojik tarım, biyodinamik tarım, alternatif ta­rım ve ekolojik tarım diye adlandırılabilen; temel dayanağı yapay şekilde üretilmiş tarımsal kimyasallar kullanılmadan gerçekleştiri­len bir tarımdır.

Organik tarım faaliyetleri; Organik Tarım Kanununda (2004), şu şekilde tanımlanır: “Toprak, su, bitki, hayvan ve doğal kaynaklar kul­lanılarak organik ürün veya girdi üretilmesi ya da yetiştirilmesi, do­ğal olan ve kaynaklardan ürün toplanması, hasat, kesim, işleme, tas­nif, ambalajlama, etiketleme, muhafaza, depolama, taşıma pazarlama, ithalat, ihracat ve ürün veya girdinin tüketiciye ulaşın­caya kadar olan diğer işlemleridir”. Organik ürün ise aynı kanunda şu şekilde ifade edilir:” Organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilmiş ham yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürün”. Kanunda geçen ifadelerden de anlaşıldığı üzere organik tarım kendine ait kuralları ve standartları olan bir tarım sistemidir.

Başka bir deyişle Organik tarım; tarımsal üretimi doğanın den­gesini bozmadan yapmak amacıyla uygun ekolojiler seçerek, yapay kimyasal girdi kullanmadan yalnızca kültürel Önlemler, biyolojik mü­cadele ve organik girdiler kullanılarak yapılan bir tarım şeklidir. Organik tarımın amacı, toprak ve su kaynakları ile havayı kirletmeden çevre, bitki, hayvan ve insan sağlığını korumaktır.

Malçlama

Organik tarımın öneminin arttığı günümüzde sebze yetiştirici­liğinde üretim ve kalite artışını sağlamak için kullanılan yöntem­lerden biri maçlamadır.

Malçlama; bitki köklerini ve toprağı istenmeyen çevre faktör­lerinden korumak, meyveyi temiz tutmak, erkenci ve toplam verimde artış sağlamak, kaliteyi arttırmak için toprak yüzeyinin or­ganik veya İnorganik materyaller ile örtülmesi işlemidir.

Malç materyalleri organik ve inorganik olmak üzere iki grupta toplanmaktadır.

Organik malç materyali olarak saman, testere talaşı, odun yon­gası, parçalanmış kabuk, yaprak, hayvansal gübre ve kom post çok sık olarak kullanılırken mısır koçanı, yerfıstığı kabuğu, pirinç kabuğu, şeker kamışı artığı, ayçiçeği kabuğu gibi çeşitli endüstri ürünleri de kullanılmaktadır.

Anorganik malç materyali olarak da kâğıt, alüminyum, plastik (siyah, şeffaf, beyaz, gri, kırmızı, sarı, kahverengi, mavi renklerdeki plastikler) ve bunların çeşitli kombinasyonları kullanılmaktadır. Ay­rıca plastik köpük, asfalt ve petrol eriyikleri de kullanılmaktadır. Son zamanlarda da infrared yani kızıl ötesi ışınları geçiren plastik malçlar kullanılmaya başlanmıştır.

Malçlamanın avantajları

1. Topraktaki nem korunur,
2. Yabancı Ot Kontrolü sağlanır,
3. Malçlar toprak sıcaklığını azaltabilir veya artırabilirler (orga­nik materyaller, beyaz kâğıt ve alüminyum folyo gibi ışığı yansıtan materyaller toprak sıcaklığını azaltır. Şeffaf plastikler toprak sıcaklı­ğını 8 ^GC, siyah plastik2-3 °C arttırır. İnfrared geçirgenliği olan plas­tik malçlar da toprak sıcaklığını arttırır.)
4. İşgücü gereksinimi azalır,
5. Toprak yapısı korunur,
6. Toprak yapısı gelişir,
7. Besin ve su kaybı azalır,
8. Meyve daha temiz olur,
9. Hastalık ve Zararlıların Kontrolü
10. Erkenci ve toplam verimde artış olur,
11. Ürün Kalitesinde artış olur.

ORGANİK TARIMDA BİTKİ KORUMA

Organik tarımda kullanılan bitki koruma yöntemlerinden biri ak­tif bitki koruma ilke ve yöntemleridir. Organik tarımda belirli mad­deleri (bitki ekstrakları, kolayca hazırlanan preparatlar ve biyolojik ilaçlar) çeşitli formlarda bitkiye uygulayarak onu zararlılardan ve has­talıklardan koruyabiliriz. Bu yöntemde hastalık ve zararlılara karşı kullanılan biyolojik ilaç ve bitkisel preparatların bir kısmı aşağıda verilmektedir.

HASTALIKLARA KARŞI KULLANILANLAR

• Bakırlı Bileşikler

Bakırhidroksit, bakıroksit, bakırsülfat ve bakıroksiklorit formla­rındaki bakırlı fungusitler geniş çapta fungal ve bakteriyel pato­jenlere karşı etkilidirler.

Bağda mildiyöye karşı mayıs ayında çiçeklenmeden önce 1-2 kez yapılacak ilaçlama ve çiçeklenmeden sonra yapılacak bir ilaç­lama korumaya yeterli olacaktır.

Zeytin Halkalı Leke hastalığına karşı da bakırlı preparatlar etki­lidir. (2010 yılı ve izleyen yıllarda 30 kg/ha miktarını aşamayacağı be­lirtilmiştir.)

• Bordo Bulamacı

Tohum yatağı, fide yetiştirme toprağı ve sebze bahçesinde fungal hastalıklara karşı son derece etkilidir.

Malzemeler ve hazırlanışı:

Kısım sönmüş kireç ve bir kısım göztaşı (bakır sülfat).

Karışım hazırlanırken 2 kısım kireç su içinde eritilir ve bir kısım göztaşı katılarak tam bir çözelti elde edilene, karışımın rengi gök mavisi olana kadar karıştırılır. Bu karışım istenilen doza göre su ka­rıştırılarak kullanılır. Suyun kireçsiz olması önemlidir.

%Vlik bordo bulamacı için; 297 İt su + 2 kg sönmüş kireç + 1 kg göztaşı önerilir.

• Kireç-kükürt bulamacı (Kalsiyum Polisülfit)

Fungisit, insektisit ve akarisit etkisi bulunur ve iyi koruma sağ­lar. Kabuklu bitlere, Şeftali Yaprak Kıvırcıklığı hastalığına ve Kara Le­keye karşı iyi kontrol sağladığı biliniyor. Aynı zamanda sulu kükürt uygulaması bağda külleme hastalığına birebirdir. Sadece meyve ağaçları, bağda kış mücadelesi ve zeytinde uygulanmasına izin verilmiştir.

• Propolis

Cucurbitaceaefamilyasında Yalancı Mildiyö’ye karşı kullanılabilir.

Malzemeler ve Hazırlanışı

100 g propolis, 1 İt ispirto ya da saf alkolle iyice çözününceye ka­dar karıştırılır. 8-10 gün boyunca her gün çalkalanır. Filtreden geçirilip, 100 İt suya elde edilen karışımdan 200 g koyarak bitki yüzeyi yıkanır.

• Potasyum Permanganat

Fungisit ve bakterisit olarak sadece meyve ağaçları, zeytin ve as­malarda kullanılabilir.

• Lesitin

Soyadan elde edilen, su ve yağların bir arada bulunmasını sağ­layan emülgatör bir maddedir. Bio-Blatt adlı preparat lesitin içe­rir, külleme hastalıklarına karşı kullanılır.

• Kuartz kumu

Uzaklaştırıcı olarak kullanılır.

• Bal mumu

Budama yaralarını kapatma amacıyla kullanılır.

• Etilen

Yeşil olarak hasat edilen muz vb. ürünlerin sarartılması için kul­lanılabilir.

ZARARLILARA KARŞI KULLANILANLAR

Bitkisel Kökenli Doğal İnsektisitler

Bitkilerden çeşitli yöntemlerle elde edilen ve İnsektisit özelliği gösteren bileşiklerdir.

a) Azadirachtin

Azadirachtin’in böceklere karşı uzaklaştırıcı, beslenmeyi en­gelleyici, doğurganlığı azaltıcı, kısırlaştırıcı, öldürücü ve yumurta bı­rakmayı önleyici etkileri vardır. Azadirachtin içeren ürünler fitofagus böcekler için orta ve geniş spekturumlu insektisitlerdir. Orthoptera, Homoptera, Heteroptera, Lepidoptera, Coleoptera, Diptera ve Hymenoptera takımına bağlı birçok türü etkilemektedir. Leptinotarsa decemlineata, Pieris brassicae, Plutella xylostella, Ostrİnia nu­bilalis, Bemisia tabaci, Sitophilus granarius, Spodoptera littora’ya karşı başarılı sonuçlar alınmıştır.

b) Pyrethrum

Chrysanthemum cinerariaefo-lium’un çiçeklerinden elde edi­len pyrethrum, mevcut İnsektisitlerin içinde en eski ve en güveni­lir olan bitkisel kökenli insektisittir. Daha çok depolanmış ürün ve ev zararlılarına karşı kullanılmaktadır. Ancak gün ışığında çabuk par­çalanmaktadır. Tribolium castaneum , Rhyzopertha dominica , Myzus persicae, Macrosiphum rosae, Pieris brassicae’ya karşı ba­şarıyla uygulanmaktadır.

c) Pyrethrin

Tanacetum cinerarifolium’dan ekstrakte edilen doğal pyreth­rum’dan elde edilen insektisidal kimyasallardır. Işıkta ve sıcakta et­kinliğini kaybeder. Kuşlara ve memelilere toksik değildir. Çabuk parçalandıkları için hasattan 1 gün öncesine kadar uygulanabilir. Pyrethrinler çiçek, meyve ve sera içerisindeki sebzelere karşı uy­gulanabilir. Çiğneyici ve sokucu-emici ağız yapısına sahip böcek­lerde etkilidir. Trichoplusia ni, Cydia pomonella, Leptinotarsa de­cemlineata, kırmızı örümcekler, Tripsler, beyaz sinek, Epilachna varivestis, Keiferia lycopersiceIla’ya ve depo zararlılarına karşı etkili bulunmuştur. Lahana kelebeği (Pieris rapae), armut pisiIlasına karşı etkinlik gösterememiştir (Anonim,2003a).

d) Rotenone

Amerika’da yetiştirilen Lonchocarpus sp. (Fabaceae) ve Asya’da yetişen tropik bir bakla türü olan Derris sp. (Fabaceae) veTerphro- sia sp. bitkilerinin köklerinden ekstrakte edilerek kullanılmaktadır. Böceklerde kontakt ve mide zehiri olarak etki gösterir ve genelde yaprakla beslenen Lepidoptera takımına ait türlerin larvalarına karşı mücadelede kullanılır. Balıklara son derecede toksik olduğu saptanmıştır. Bazı faydalıları Öldürdüğüne dair veriler vardır. Me­meliler üzerine orta derecede etkilidir. Yapraklarda etkin bir kalıntı bırakmaz.Yavaş etki gösterir. Güneş ve havayla birlikte uygulama­dan bir hafta sonra etkinliğini kaybeder. Uygulama yapılırken bir maske kullanılması önerilir. Solunum da sorun çıkarabilir. Aon id iel la aurantii, Ceratitis capitata, Spodoptera littoralis, Leptinotarsa de­cemlineata, Sitophilus oryzae’ya karşı başarıyla uygulanmaktadır. Kırmızı örümceklerin mücadelesinde başarılı olunamamıştır.

e) Nicotine

Nicotiana tabacum ve diğer Nicotiana türlerinin yapraklarından çeşitli metotlarla ekstrakte edilerek kullanılmaktadır. Tütün yap­raklarının sulu ekstraktı zararlı böceklere karşı kontakt etki gösterir. Daha çok afifler, tripsler, beyaz sinek, yaprak emicileri ve diğer yu­muşak vücutlu böceklere karşı mücadelede kullanılmaktadır. Sı­cakkanlılara son derece toksik olan nikotini kullanırken dikkat edil­melidir. Evlerde kullanımı tavsiye edilmemektedir.

f) Ryania

Güney Amerika kökenli Ryania speciosa adlı bitkinin kök, yap­rak ve gövdesinden ekstrakte edilmekte ve Lepidoptera larvalarına temas ve mide zehiri etkisi göstermektedir. Ostrİnia nubilalis, Cydia pomonella, Dacus dorsalis ve Heliothis zea gibi zararlılara insekti­sit ve repellent etkisinin olduğu saptanmıştır. Ancak memelilere, ba­lıklara ve diğer suda yaşayan hayvanlara yüksek toksisitesi yüzün­den kullanımı kısıtlanmıştır.

g) Quassine(Acı ağaç)

Ouassine armara adlı bitkinin gövdesinden elde edilen ekstrakt meyvecilikte unlu bitlere ve testereli arılara karşı insektisit ve re­pellent olarak kullanılır.

h) Sabadilla

Schoenocaulon officinale bitkisinin tohumundan elde edilen ekstrakt Heteroptera takımına ait zararlılarda kullanılmakla birlikte Cydia pomonella, Ostrİnia nubilalis, Thrips tabaci ve Empoasca spp. gibi zararlılara karşı insektisit etkisi göstermektedir.Kontakve mide zehiri etkilidir. Salanlarına toksisitesi yüksek olduğundan kul­la nılır-ken dikkat edilmelidir. Memelilere toksitite göstermemekle birlikte bazen gözlerde alerji veya solunumda zorluklar meydana getirmektedir.

i) Yağlar

Yıllardan beri böcek ve akarların kontrolünde çeşitli yağlar kul­lanılmaktadır. Yağlar koşnil, kabuklu bit, afit ve akar gibi belirli za­rarlı problemlerinin çözümünde önemli rol oynamaktadır.

ORGANİKTARIMDA KULLANILAN DİĞER KİMYASALLAR

1. İnsektisit etkili sabunlar: Meyve ağaçları ve sebzelerde yaprak bitlerine karşı kullanılan sabunun başarısı popülasyon yo­ğunluğuna göre değişmektedir. Etki süresi çok kısadır. Başarılı ola­bilmesi için böceğin teması gerekir. Akar, sapta beslenen zararlılar ve yumuşak vücutlu zararlıların kontrolünde kullanılabilir.
2. Jelatin: İnsektisit olarak kullanımı mümkündür. Fakat ne şe­kilde kullanılabileceği hakkında herhangi bir bilgi yoktur.
3. Parafin yağları: Organik tarımda insektisit ve akarisit olarak zararlıların kış yumurtalarına karşı kullanılmaktadır.
4. Kaya unu: Zararlı böceklerin solunum sistemini kapayıcı toz olarak kullanılmaktadır.
5. Metaldehit: Sümüklüböceklerin savaşında tuzaklarda re- peilent ola ra k kullanılmaktadır.
6. Kireç–Kükürt bulamacı: Insektisit, akarisit ve fungisit etkisi bulunmaktadır. Meyve ağaçlarında kabuklu bitleri baskı altına al­dığı saptanmıştır.
7. Caffein: Düşük konsantrasyonlarda böcek repellentidir. Bazı böcekler caffeinin yüksek dozlarında hayatta kalabilmiş, ancak üreme faaliyeti gösterememiştir.
8. Cryolite: Sodyum fluoaluminate’nin inorganik formulasyonudur. Ancak balıklara yüksektoksitite gösterir. Larvalara ve sert ka­buklu böceklere karşı kullanılır.
9. Beyaz Kil: Diş macununda da kullanılır. İlaçlanan yüzeyde koruyucu bir tabaka bırakarak, böceğin temasıyla böcekleri uzak­laştırır. Conotrachelus nenuphar (Herbst)’e karşı etkilidir.
10. Kükürt: Toz veya sprey olarak kullanılabilir. Kırmızı örüm­ceklerin kontrolünde kullanılabilir. 19.9°C üzerindeki sıcaklıklarda uygulamalar bitki yapraklarına zarar verebilir. Yağ uygulaması ya­pıldıysa uygulamanın üstünden 4 hafta geçmeden sülfür uygula­ması yapılmamalıdır. Korozyona sebep olacağı için plastik ilaç­lama aletleri ile uygulama yapılmalıdır. Sülfür aynı zamanda istenmeyen bir tat bırakacağı için hasat öncesi kullanımına izin ve­rilmez (Anonim 2003g, Anonim 2003 h).
11. Kireç ve kireç-kükürt: Akar, pisilla ve bazı saplarda bes­lenen böceklerde etkilidir. Yağ uygulaması yapıldıysa 4 hafta geç­meden ilaçlama yapılma-malıdır. Sıcaklık 18.8 °C den fazla ise ilaç­lama yapılması önerilmez. Yakıcı bir materyaldir (Anonim,2003d; Pearce,2003).
12. Bacillus thurigiensis Preparatlan: Leptinotarsa decem- lineata, Plutella xylostel la, Pieris brassicae, Euproctis chrysorrhoea, Hyphantria cunea, Yponomeuta malinellus, Malacosoma neustria vs. karşı başarılı uygulamalaryapılmaktadır.